Неделя детской книги и музыки

Песняры зямлі беларускай

Літаратурна-музычная кампазіцыя,

прысвечаная Янку Купалу і Якубу Коласу

(для вучняў пачатковых класаў)

Афармленне залы: выстава літаратуры;

мультымедыйная прэзентацыя (словы аб жыццёвым шляху песняроў суправаджаюцца адпаведнымі слайдамі; у час гучання песень дэманструюцца слайды беларускіх краявідаў; словы аб ушанаванні памяці пісьменнікаў суправаджаюцца слайдамі, на якіх адлюстраваны помнікі песнярам, плошча, парк, музеі, якія носяць іх імёны і інш.)

(Гучыць песня “Спадчына”, сл. Янкі Купалы, муз. Ігара Лучанка)

1-ы чытальнік:          

                                      Чытаць вершы Купалы і Коласа –

                                                Найвялікшае свята.

                                                Хай яно ўрачыста і молада

Увойдзе ў кожную хату.

2-і чытальнік:

Хай для ўсіх загучыць па-новаму,

Узнясецца высока

Беларускае слова кроўнае

Нашых слынных прарокаў.

3-і чытальнік:

Бо яны нас вучылі, радзілі,

Як людзьмі называцца.

Аб пачэсным сказалі пасадзе

Беларускае нацыі.

4-ы чытальнік:

І каб мы свой куточак родны

Не забылі ніколі,

Продкаў славілі моц і годнасць

І імкненне да волі.

5-ы чытальнік:

Прачытайце радок чароўны –

І сябе вы не расчаруеце:

Праз паэзіі свет цудоўны

Вы духоўную моц адчуеце.

Бібліятэкар: Наш народ з гонарам можа прыгадаць імёны многіх пісьменнікаў, якія выказвалі думы і спадзяванні, мары і надзеі беларусаў у розныя часы. І першымі ў гэтым спісе стаяць імёны Янкі Купалы і Якуба Коласа.

         Менавіта яны, як ніхто іншы, прама і адкрыта выказвалі права беларусаў на вольнае жыццё, развіццё сваёй мовы і культуры.

         Праз творы беларускіх песняроў народ расказаў свету пра сваё жыццё, прыроднае хараство роднага краю, характар, традыцыі і звычаі і такім чынам пацвердзіў сваё існаванне на зямлі.

         Сапраўднае імя Янкі Купалы – Іван Дамінікавіч Луцэвіч. Нарадзіўся ён 7 ліпеня 1882 года ў самым цэнтры Беларусі, пад Мінскам, у фальварку Вязынка (зараз Маладзечанскі раён Мінскай вобласці). Здарылася гэта амаль на свята Івана Купалы. Пазней, калі паэту, паводле літаратурнай традыцыі, спатрэбіўся псеўданім, ён выбраў гэты – Янка Купала.

         Да нашага часу жыве ў славян легенда пра тое, што ў самую кароткую летнюю ноч, у ноч на Івана Купалу, зацвітае на імгненне кветка папараці. Хто яе знойдзе, той знойдзе і сваё шчасце.

6-ы чытальнік: (чытае верш Я.Купалы “На Купалле”)

        

(Гучыць беларуская народная песня “Купалінка”. Выходзяць дзяўчаты ў вянках. Яны выконваюць карагодны  танец)

Бібліятэкар. А колькі розных гульняў праводзілася на Купалле! Давайце і мы з вамі пазабаўляемся. Для гульні спатрэбяцца 6 хлопчыкаў і 5 дзяўчынак. Станьце, калі ласка, у карагод. Пакуль гучыць музыка, вы будзеце танцаваць. А калі яна скончыцца, кожны хлопчык павінен выбраць сабе дзяўчынку.

(Праводзіцца гульня. Хлопчык, які застаўся без пары, адварочваецца. У гэты час вядучы хавае “папараць-кветку” так, каб усе, акрамя гэтага хлопчыка бачылі, дзе яна схавана.)

Бібліятэкар (звяртаецца да хлопчыка, які застаўся без пары). Зараз ты, хлопча, будзеш шукаць папараць-кветку, але не ў лесе, а сярод нас. Чым бліжэй ты будзеш падыходзіць да месца, дзе яна схавана, тым мацней дзеці будуць пляскаць у далоні. Гэта дапаможа знайсці кветку.

(Працягваецца гульня)

Бібліятэкар. Беларусам пашчасціла, бо менавіта на нашай зямлі нарадзіўся і вырас звычайны хлопчык Янка Луцэвіч, якога свет ведае і памятае як Янку Купалу, народнага паэта Беларусі.

         Рос Янка хлопчыкам дапытлівым і ўражлівым, ахвочым да навукі. Кожны дзень адкрываў хлопчыку новыя тайны, і так хацелася хутчэй спасцігнуць іх!

7-ы чытальнік. (Зачытвае ўрывак з новай кнігі Уладзіміра Ліпскага “Янкаў вянок”:

“... Паслухаем успаміны сястры паэта Леакадзіі Дамінікаўны Раманоўскай: Ясь не меў часу чытаць удзень, бо трэба было працаваць на гаспадарцы. Чытаў увечары і ўночы.Чытаў пры лямпе, пры лучыне, на начлезе пры вогнішчы. Сядзе, бывала, вечарам за кнігу, а яго пачынаюць гнаць спаць.

-         Кідай сваё чытанне. Няма чаго вачэй сляпіць і дарэмна газу паліць.

Патушаць лямпу, а ён запаліць лучыну, прыладзіцца і чытае. У святочныя дні, улетку, ён зранку браў кнігу і на цэлы дзень сыходзіўу лес. Кніжцы ён аддаваў кожную вольную хвіліну.Што б ні рабіў, заўсёды пры сабе меў кніжку.”        

Бібліятэкар. Янка рана пачаў задумвацца, чаму ў адных усяго ўдосталь, а яго бацька ніяк не можа назбіраць грошай, каб купіць зямлі, з цяжкасцю знаходзіць грошы на тое, каб сын пайшоў у школу.

         Складаным і няпростым было жыццё хлопчыка. А ён радаваўся жыццю, любіў Радіму, шанаваў родную мову і захапляўся ёю.

        

(Інсцэніруецца ўрывак з верша Я. Купалы “Сын і маці”)

Сын.

- Мамка, мамка, нам сягоння

   Гаманілі ў школе

Аб якойсці Беларусі

   Што жыве на волі.

Хоць я слухаў вельмі шчыра

   (Не люблю іначай),

Ды ніяк не мог уцяміць,

   Што ўсё гэта знача.

Маці.

- А вось тое, мае дзеткі,

   Глянь-зірні наўкола:

Бачыш гэтыя сялібы,

   Хаткі нашых сёлаў;

Бачыш логі, сенажаці,

   А на іх – крыніцы,

Далей – бор зялёны, гонкі,

   Што ўвысь глядзіцца?

А там далей, дзе ўжо вока

   Дасягнуць не можа,

Тое самае пабачыш, -

   А ўсё так прыгожа!

Сотні вёсак і мястэчак,

   Гарадоў нямала,

Рэк бурлівых, пушч гамонкіх

   З неапетай хвалай.

Во ўсё гэта, мае дзеткі,

   Ад межаў да межаў

Беларусяю завецца

   Й да цябе належа.

Сын.

                                      - А! Ужо сцяміў! Дык багат я,

                                         Меўшы столькі цудаў:

                                      Гэткім чынам я ніколі

                                         Служкаў не буду.

                                      Ну, а йшчэ скажы мне, мамка,

                                         Бо я не разважыў:

                                      Што такое беларусы,

                                         Як настаўнік кажа?

Маці.

                                      - Ах, які ты йшчэ дурненькі,

                                         Каб не скеміць гэта!

                                      Ну, паслухай: усе людзі,

                                         Што ад лета ў лета,

                                      Ад пакон вякоў  жылі тут

                                         І жывуць сягоння...

                                      ... Дык жа ўцям: на Беларусі

                                         Жывуць беларусы!

Сын.

                                      - Вось яно што! Праўда, мамка,

                                         Ужо сабе ўтлумачыў:

                                      Беларус я! Ох, дам пытлю,

                                         Хто скажа іначай.

                                      Ну, але яшчэ не ўсё тут

                                         Ясным мне здаецца:

                                      Што такое беларускай

   Гутаркай завецца?

Маці.

                                      - Ой, дурненькая варона,

                                         Што з табой чыніці!

                                      Як жа йначай беларусы

                                         Могуць гаманіці?

                                      Як жа мы з табой гуторым

                                         Вось у гэту хвілю?

                                      Як жа я пяю над зыбкай

   Для малой Марылі?

Як бабуля баіць казкі

   Аб нядолі-долі;

Як начлежнікі спяваюць

   На начлезе ў полі?!

Сын.

                                      - Ну, ужо знаю, знаю, мамка!

                                         Як у люстры бачу,

                                      Пакажу я ўсяму свету,

                                         Хто я, дый што значу!

Бібліятэкар. Некаторыя вершы Янкі Купалы пакладзены на музыку і сталі песнямі. Зараз прагучыць адна з іх. Словы Я.Купалы, музыка Юрыя Семянякі. “Явар і каліна”

(Гучыць песня)

Дзеці! А можа хто з вас ведае вершы Янкі Купалы і хоча нам расказаць.

(Дзеці расказваюць вершы)

А зараз, перш, чым мы пачнём гаворку пра Якуба Коласа, давайце пагуляем яшчэ ў адну гульню.

         (Дзеці гуляюць у беларускую народную гульню “Іванька і Марылька”)

З гурта выбіраюцца хлопчык і дзяўчынка (Іванька і Марылька). Удзельнікі ўтвараюць круг, у цэнтры якога знаходзяцца Іванька і Марылька з завязанымі вачыма. Па камандзе Іванька павінен злавіць Марыльку, увесь час пытаючыся: “Марылька, дзе ты?”.  А Марылька адказвае: “Тут я Іванька, тут”. Калі Іванька зловіць Марыльку, выбіраецца новая пара, і гульня паўтараецца.

  

Бібліятэкар. Якуб Колас нарадзіўся 3 лістапада 1882 года ў сям’і лесніка ў засценку Акінчыцы, што недалёка ад вёскі Мікалаеўшчына (цяпер Стаўбцоўскі раён Мінскай вобласці). Сапраўднае яго імя – Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч.

         З маленства ён разам з бацькамі пераязджаў з адной леснічоўкі ў другую, мяняючы абжытую мясцовасць на неабжытую глухамань. З тых пор у душу Костуся запала пачуццё спачування і любві да пакрыўджаных і абяздоленых людзей працы.

8-ы чытальнік. (чытае ўрывак з кнігі С. Аляксандровіча “На шырокі прастор”)

“Мужчыны прыехалі з кірмашу прыцемкам.

         У леснічоўцы іх даўно чакалі. Хлопцы ведалі, што ні бацька, ні дзяцька Антось з Нясвіжа без гасцінца не прыедуць, і каторы раз выбягалі на ганак паслухаць, ці не грукочуць калёсы.

         Кастусю асабліва не цярпелася. Бацька абяцаў прывезці яму сёння кнігу з вялікімі літарамі і малюнкамі.

         Як толькі на падворку заляскаталі драбіны, хлопцы мігам скаціліся з печы і рынуліся з дзверы. Неўзабаве Уладзік тарабаніў у хату вясло абаранкаў, Алесь вязанку тараноў, а Косцік нёс, прыціскаючы да грудзей, буквар.

         У той вечар для Косціка, апрача кнігі, нічога не было на свеце. Уладзік з Алесем і малая Міхаліна завіхаліся каля абаранкаў, а ён як сеў каля комінка, дзе гарэла газоўка, так і не мог адарвацца ад кнігі...

         “Цікава, што тут напісана...”, - думаў хлапчук, гартаючы буквар...

         Так у Кастуся з’явіліся свае клопаты – што б там ні стала навучыцца чытаць! Ён увесь дзень не разлучаўся з кнігай. Клаўся спаць – кніга была пад падушкай. Гнаў каровы ў поле – браў з сабою ў торбачку...”

Бібліятэкар. Вось бачыце, якія падобныя былі ў дзяцінстве Колас і Купала – ахвочыя да навукі. А зараз паслухайце верш, у якім Якуб Колас звяртаецца да вас, дзеці.

9-ы чытальнік.  (чытае верш Я. Коласа “За навуку”)

                                      Заціхаюць гоні і даліны,

                                      Павучкі наткалі павуціны

                                               Ды развесілі на сонцы

                                               Свае белыя красёнцы.

                                      Ходзіць вецер полем з сумным спевам,

                                      Дзе жытцо рунее новым севам.

                                               Адышло ад нас ты, лета,

                                               Жаўталісцем лес адзеты.

                                      Кончыліся, дзеці, вашы гульні

                                      Каля светлай рэчкі, каля пуні,

                                               І на жоўценькім пясочку,

                                               І ў зялёненькім лясочку.

                                      Пахавайце вуды, стрэлы, лукі,

                                      Прыступіце, дзеці, да навукі,

                                               Каб было ўсё акуратна,

                                               Каб вучыцца на “выдатна”.

                                      Дык павучымся ж мы зіму шчыра;

                                      Вясна вернецца, а з ёю – вырай,

                                               Зноў мы слаўна пагуляем,

                                               Свежых ягад назбіраем.

Жыццё ў лясной глухамані давала магчымасць уражліваму хлопчыку адчуць чароўную красу беларускіх краявідаў. Гэтыя дзіцячыя ўражанні ляглі ў аснову многіх вершаў паэта, прысвечаных непаўторнай прыгажосці прыроды Беларусі.

10-ы чытальнік. (чытае верш Я.Коласа “О, край родны, край прыгожы!”)

                                      О, край родны, край прыгожы!

                                      Мілы кут маіх дзядоў!

                                      Што мілей у свеце божым

                                      Гэтых светлых берагоў,

                                      Дзе бруяцца срэбрам рэчкі,

                                      Дзе бары-лясы гудуць,

                                      Дзе мядамі пахнуць грэчкі,

                                      Нівы гутаркі вядуць;

                                      Гэтых гмахаў безгранічных

                                      Балатоў тваіх, азёр,

                                      Дзе пад гоман хваль крынічных

                                      Думкі думае прастор;

                                      Дзе увосень плачуць лозы,

                                      Дзе вясной лугі цвітуць,

                                      Дзе шляхом старым бярозы

                                      Адзначаюць гожа пуць?                                                                                          

         Асобныя вершы паэта пакладзены на музыку. Паслухайце песню “Мой родны кут”, музыку да якой напісаў кампазітар Ігар Лучанок.

(Гучыць песня)

(Дзеці чытаюць вершы Якуба Коласа)

Бібліятэкар. Беларусы берагуць і шануюць спадчыну сваіх песняроў, народных паэтаў Беларусі. У Мінску ёсць бронзавы помнік Якубу Коласу на плошчы, якая носіць яго імя. Паэт на гэту плошчу “прыйшоў не адзін, а разам з героямі сваіх твораў. Помнік Янку Купале ў Мінску знаходзіцца ў скверы, які носіць імя гэтага знакамітага майстра слова.

         У сталіцы і на радзіме песняроў створаны музеі, якія захоўваюць каштоўныя архіўныя матэрыялы, асабістыя рэчы паэтаў.

         А зараз я хачу вызначыць самага ўважлівага ўдзельніка сённяшняй сустрэчы. У гэтым нам дапаможа віктарына.

         Пытанні:

1.     У якім годзе нарадзіўся Янка Купала?

2.     Калі нарадзіўся Якуб Колас?

3.     Дзе нарадзіўся Янка Купала?

4.     Дзе знаходзіцца радзіма Якуба Коласа?

5.     Якія творы Янкі Купалы вы ведаеце?

6.     Якія казкі Якуба Коласа вы чыталі?

7.     Назавіце сапраўднае імя Янкі Купалы.

8.     Назавіце сапраўднае імя Якуба Коласа.

9.     Якія песні на словы Янкі Купалы і Якуба Коласа вы ведаеце?

10.                       У гонар якога пісьменніка ў Мінску названа плошча?

11.                       Імя якога песняра носіць імя парк у Мінску?

(Найбольш актыўныя ўдзельнікі віктарыны ўзнагароджваюцца кнігамі Янкі Купалы і Якуба Коласа. Усе прысутныя знаёмяцца з выставай кніг паэтаў.)

Использованы материалы издания:

Літаратурныя партрэты. Беларускія пісьменнікі ў праграме пачатковай школы: метад. дапаможнік /аўт.-склад. Н.М. Баравуля. – Мінск, 2003.-96 с.

“Наш добры сябра - Артур Вольскі”

Літаратурны ранішнік

                                                Мой юны таварыш!

                                                Ты вучышся ў школе

                                                І ведаў штодзённа

                                                Засвойваеш болей –

                                                Пра нашу Айчыну,

                                                пра цэлы сусвет.

                                                Адно – не лянуйся,

                                                вучыся як след.

                                                Вучэнне для вучня –

                                                найпершая справа,

                                                вялікі яго абавязак і права.

Бібліятэкар: Дарагія сябры! Нашу сустрэчу я пачала вершам выдатнага беларускага пісьменніка Артура Вітальевіча Вольскага. Артур Вольскі доўгія гады з’яўляўся верным сябрам дзяцей. З самага пачатку творчай дзейнасці лёс звязаў  яго з  дзіцячымі часопісамі “Бярозка” і “Вясёлка”. Шматгадовая праца ў гэтых часопісах, а таксама тое, што Артур Вольскі быў дырэктарам Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача, дала магчымасць яму зразумець дзяцей, глыбей пранікнуць у дзіцячы свет. Яго кнігі напісаны шчыра, усхвалявана. У творах Артура Вітальевіча вы знойдзеце ўрокі чуласці, дабрыні, адкрытасці, сяброўства, урокі любові да роднай зямлі, дома, да сваёй Бацькаўшчыны.

   Артур Вольскі нарадзіўся 23 верасня 1924 года. А хто з вас ведае дзе ён нарадзіўся?

- У Дзяржынску.

- Так, Артур Вітальевіч – наш зямляк. Ён нарадзіўся ў нашым горадзе, і мы вельмі ганарымся сваім славутым земляком. Маці Артура Вольскага была артысткай. Бацька – Віталь Вольскі – быў пісьменнікам.

   Вучыўся Артур Вітальевіч у 25 мінскай узорнай чыгуначнай беларускай школе. Ён меў многа сяброў самых розных нацыянальнасцей, любіў іх, даражыў іх дружбай.

   Пасля сёмага класа паступіў у Віцебскае мастацкае вучылішча, але вайна перапыніла навучанне. У 1944г. ён быў прызваны ў Ваенна-Марскі флот. Служыў на Далёкім Усходзе. Быў боцманам, мінёрам, ваенным журналістам. Пасля заканчэння вайны ён працягваў займацца журналістыкай. Як я ўжо гаварыла, Артур Вітальевіч працаваў у дзіцячых часопісах “Вясёлка” і “Бярозка”.

Вядучы:   Артур Вольскі напісаў шмат кніжак для дзяцей:

“Маленькім сябрам” (1955),

“Дзедаў госць” (1958),

“Чырвоная зорка” (1961),

“Куда плывут кораблики” (1962),

“Чарнічка” (1964),

“Рагатка” (1971),

“Што такое мікра тое” (1971),

“Лясныя мастакі” (1973),

“Жывыя літары” (1973),

“А куды падзеўся дождж” (1974),

“Ізумрудны горад, дзе ты?..” (1977),

“Еду ў госці да слана” (1978),

“Сцяпан – Вялікі пан” (1979),

“Сказка з болью пополам” (1980),

“Сонца блізка ўжо зусім” (1984),

“Дабяруся да нябёс” (1985),

“Ад А да Я – прафесія мая” (1987),

“Снегирьки на Уренгой” (1988),

“Хлеб – усяму галава” (1987),

“Карусель” (1996),

“Казкі з праўдай напапалам” (1996),

“Каваль – залатыя рукі”,

“Адэльчыны ручнікі” (2002).

   Дзеці вельмі любяць творы Артура Вольскага, ён быў частым і жаданым госцем у школах, дзіцячых біблятэках.

 Бібліятэкар:  На вялікі жаль, Артура Вітальевіча ўжо няма сярод нас. Ён памёр 5веасня02г. і сапраўднай сустрэчы з ім у нас ужо не будзе. Але нам засталіся яго кнігі. І сёння мы з вамі адправімся ў падарожжа па кнігах Артура Вольскага.

   Як вы ведаеце, дзеці, якім бы вершам павітаў вас Артур Вітальевіч?

 - Вершам “Дзеці”

   Чытальнік :                Розныя дзеці

                                               жывуць на планеце –

                                               белыя, жоўтыя, чорныя дзеці.

                                       Розныя дзеці –

                                       аднолькавы смех.

                   Смех у хвіліны

                   забаў ці пацех.

Чытальнік:                   Розныя дзеці –

                                      і розныя вочы.

                                     Вочы – як неба.

                                     Вочы – як ночы.

                   Розныя вочы –

                   адзіныя слёзы.

                   Слёзы ў хвіліны

                    Бяды ці пагрозы.

Чытальнік:                    Вось бы зрабіць,

                    Каб у розных дзяцей

                    радасць гасціла

                    даўжэй ды часцей!

                     Вось бы зрабіць,

                     каб на нашай планеце

                     гора не ведалі

                     розныя дзеці!

Вядучы: Першы верш, які Артур Вольскі напісаў для дзяцей, называўся “Мой брат”. Галоўным героем яго з’яўляецца былы марак. Наогул, марская тэма заняла значнае месца ў першай кнізе “Маленькім сябрам”.

Чытальнік:                        Гэтым летам

                                          брат якраз

                        прыязджаў

                        гасціць да нас.

                        Бесказырка,

                                        якар, зорка…

                        Незвычайная гаворка.

                                           Б’е гадзіннік –

                         кажа “склянкі”.

                                         Замест “лаўкі”

                                       кажа “банкі”.

                                          І не “компас”,

                                          а “кампас”.

                                         “Экіпажам” кліча нас.

                                           А як пойдзем

                                                  па двары,

                                        адусюль  -

                                              мае сябры

                                         Віця, Коля,

                                        Вера, Ната

                                          паглядзець бягуць

                                        на брата.

                                        Быў бы кожны

                                       вельмі рад,

                      каб такі

                    ў яго быў брат.

Вядучы: А маленькі герой з верша “Параход”, па ўсім відаць, марыў аб будучых марскіх паходах:

                          Адкруціў я ў ванне кран, -

                          вось табе і акіян.

  Нашы хлапчукі таксама мараць стварыць сваю “эскадру”. А караблікі ў іх такія, як у дзяцей з вершыка Артура Вольскага “Караблікі”

Чытальнік:    Блішчаць

                          на сонцы капелькі

                          нявысахлаю смолкаю.

                          Куды плывуць караблікі

                          рачулкаю Вясёлкаю?

                           На іх запалкі – мачтамі,

                           Сцягі далёка бачныя.

                           Барты – кара сасновая.

                           Работа – адмысловая.

                           Нібыта чайкі, ластаўкі

                           Над грэбелькай праносяцца.

                           - Гэй, адчыняйце застаўкі,

                   Эскадра ў мора просіцца!

 (Хлопчыкі надзяваюць бесказыркі і танцуюць жартоўны матроскі танец)

Бібліятэкар: А зараз мы даведаемся, якое ж чалавечае пачуццё высока цаніў Артур Вольскі.

Паслухайце ўважліва яго верш “Чарнічка”.

Чытальнік:      У засені сосен,

                            дзе мох ды іглічка,

                            расла-даспявала

                            красунька-чарнічка.

                            Быў сябра ў чарнічкі –

                            Зялёны лісточак,

                            Схаваў ён яе

                            Ад вавёрчыных вочак.

                            І вожык праходзіў

                            Сцяжынкаю блізкай.

                            Павёў у паветры

                            Кірпатаю пыскай.

                           Але і яму,

                           Не мяняючы звычкі,

                           Лісток не дазволіў

                           Пакрыўдзіць чарнічкі.

                

                           Шукала спажывы

                           Мядзведзіца ўранку.

                           І вось на чарнічную

                           Выйшла палянку.

                           Няўжо для чарнічкі –

                           Апошні дзянёчак?

                           Ды не пахіснуўся

                           Зялёны лісточак!

                           На ўвесь свой расточак

                           Устаў абаронца…

                           Ах, што за лісточак!

                           Такі невялічкі –

                           Мядзведзіцы нават

                           Не выдаў чарнічкі!

Бібліятэкар: Рабяты, Артур Вітальевіч у гэтым вершы піша не проста пра чарнічку, а пра моцную дружбу. Трэба нам усім сябраваць так, як сябруе зялёны лісточак з чарнічкай.

-         А ці быў Артур Вольскі за мяжой, напрыклад у Афрыцы?

-         Так, аднойчы ён паехаў у госці да слана, які жыве каля ракі Замбезі.

                      

                        Але як жа

                        З-за паўсвету

                        Трапіў ён

                        У краіну гэту? – спытаецеся вы.

                        Самалётам?

                        Параходам?

                        Не!

                        Спачатку ўласным ходам.

                        А тады

                        Вагон трамвайны

                        Давязе даволі шпарка

                        Да краіны незвычайнай…

(Смяюцца) Мы здагадаліся! Артур Вольскі паехаў у госці да слана ў заапарк.

Бібліятэкар: Правільна. Вось там ён і ўбачыў сваякоў і сяброў слана. Кожнаму з іх аўтар прысвяціў асобны верш. Усе разам яны склалі кнігу, якая так і называецца

“Еду ў госці да слана”. Паспрабуйце па апісанню адгадаць, якіх жывёл сустрэў ён у заапарку:

                     Нібы шэрая гара,

                     Ён стаіць

                     Сярод двара.

                     А навокал і гамоніць,

                     І смяецца дзетвара.

                                                  (Слон)

                     Ляжыць

                     Знясілены асілак

                     А грыва –

                     Поўная апілак.

                     Натоўп шуміць,

                     Натоўп гудзе.

                     А ён і вухам

                     Не вядзе.

                                                  (Леў)

                     На скамечаную

                     Шчэць

                     Проста сорамна

                     Глядзець.

                     Ані ў якім

                     Грабянцы

                     Не ўцалелі б тут

                     Зубцы.

                     Столькі пылу.

                     Столькі бруду…

                     Сябраваць з такой

                      Не буду!

                                                  (Гіена)

                      На крызе ён плыў

                      У прастор ледавіты,

                      І сам – нібы з чыстага

                      Лёду адліты.

                                                   (Белы мядзведзь)

                      А гэта -  хто?

                      Не тур…

                      Не як…

                      Я ледзь пазнаў

                      Цябе, зямляк!

                      І як жа цяжка

                      Даць мне веры,

                      Што так

                       Змяніўся ты

                       Ў вальеры.

                                            (Зубр)

                        Як устане

                        На ўвесь рост –

                        Не пазбавішся бяды:

                        Галавой

                        Зачэпіць мост,

                        Пазрывае правады.

                                               (Жырафа)

                        Ён на носе

                        Носіць рог.

                        Я смяюся:

                        - Вось дзівак!

                        Хіба носяць

                        Рогі так?

                        Раю шчыра

                        Я табе:

                        Не на носе –

                        На ілбе

                        Не адзін,

                        А два насі,

                        Як алені, як ласі.

                                              (Насарог)

                        Ён глядзіць

                        З-за агароджы,

                        Гэткі зграбны

                        І прыгожы.

                        Мые лапай

                        Вусы, рот,

                        Як звычайны

                        Свойскі кот.

                                                (Леапард)

                         А хвост –

                         Якая прыгажосць!

                         І перлы ў ім,

                         І срэбра ёсць.

                         Нібыта з неба

                         Ўпалі пёркі:

                         Вясёлка – днём,

                         А ноччу – зоркі.

                                                 (Паўлін)

                           

                         Вось няўклюда

                         Дык няўклюда!

                         І нязграбны,

                         І грубы,

                         І на спіне два гарбы.

                         Але гонару ў вачах,

                         Нібы ён - султан ці шах.

                                                       (Вярблюд)

  Малайцы!

Вядучы: Аднойчы Артуру Вітальевічу захацелася расказаць дзецям, адкуль хлеб на стале. І з’явілася кніга “Хлеб – усяму галава”.

“Некалі, яшчэ ў маленстве, чуў я пра хлопчыка, які думаў, што хлеб на дрэвах расце. Як яблыкі, грушы, слівы. Прыходзіш у хлебны сад, а  галіны пад важкімі пладамі ледзь не да зямлі гнуцца. А водар навокал! Аж слінкі бягуць. Вось чорныя боханы. Вось сітныя з бліскучай залацістай скарынкай. Прадаўгаватыя батоны, круглыя плеценыя булкі, блізкія колерам да сонца. А вось і здоба. Салодкая, пахкая, з разынкамі, з марцыпанамі, з павідлам… Падыходзь да любога дрэва, ірві. Што больш табе да густу, каштуй, смакуй, еш уволю…”

     Бібліятэкар:  Дзеці, вы таксама думаеце, што хлеб расце на дрэвах?

(адказы)

  Асноўная думка гэтай кнігі заключана ў такіх словах:

                           Спрадвеку

                           Чалавеку хлеб

                           Адной з найпершых

                           Быў патрэб.

                           Народ назваў,

                           Відаць, таму

                           Хлеб

                                  галавою

                                             ўсяму.

                

Вядучы: Наступная кніга, з якой я хачу вас пазнаёміць называеца “Ад А да Я – прафесія мая”. Зараз мы з вамі пагуляем у гульню па гэтай кнізе. Я буду чытаць вам верш Артура Вольскага пра якую небудзь прафесію, а вы паспрабуеце здагадацца, што гэта за прафесія. Дамовіліся?

                            Вучыць нас у школе

                            І па-за школай вучыць нас,

                            Каб мы любілі ферму, поле,

                            Каб шанавалі свой калгас.

                                                              (Настаўнік)

                            Таксама час не траціць марна

                             І ў дзень гатовы і ў начы

                             Жывёле хворай памагчы.

                                                               (Ветэрынар)

                             Сапраўдны чараўнік.

                             Ён гліны ўзяў камяк

                             І вось збанок на крузе ўзнік,

                             А потым – круглы гляк.

                                                                 (Ганчар)

                             З калгаса ў горад з кожным годам

                             Ідзе ўсё болей бочак з мёдам.

                             А даглядае пчол          (пчаляр) –

                             Іх друг і рупны гаспадар.

                             Шумець, расці маладняку,

                             Дзе бор стары адчуў знямогу…

                             І лес удзячны               (лесніку)

                             За клопат і за дапамогу.

Бібліятэкар: Артур Вольскі пісаў не толькі вершы. Ён аўтар і казак, і апавяданняў, і п’ес, і сцэнарыяў да мультфільмаў. Напэўна ўсе вы глядзелі яго мультфільм-казку “Пра ката Васю і паляўнічую катавасію”. А п’еса-казка “Сцяпан – вялікі пан”, пакладзеная на музыку Ю.Семянякам, стала першай беларускай аперэтай для дзяцей і загучала ў 1979г. са сцэны Беларускага тэатра музычнай камедыі.

Вядучы: А яшчэ Артур Вітальевіч пісаў байкі, загадкі, пацешкі, смяшынкі. Яны склалі кніжку вясёлых вершаў “Слон у чамадане”. Яна пачынаецца вершам “Вяселікі”. Што ж гэта за жартлівыя вяселікі?

Чытальнік:     Бегалі вяселікі

                           Сцежкамі

                           Ды ўзмежкамі,

                           Сыпалі, як сеялі,

                           Смешкамі, пацешкамі.

                           Смешкамі, пацешкамі

                           Сыпалі, як сеялі,

                           Жартамі ды ўсмешкамі

                           Сумату развеялі.

                           Ой, смешкі-пацешкі,

                           Ідзіце пад стрэшкі,

                           З намі сядайце,

                          Сумаваць не давайце!

Бібліятэкар:  А вось вершык “Коцік” так і просіцца, каб мы разыгралі яго па ролях.

(Выходзяць вучні – Аўтар і Коцік)

                             Коцік, коцік,

                             Дзе ты быў?

                             Я ўсю ноч

                             Мышэй лавіў.

                             Коцік, коцік!

                             Мяў, мяў, мяў…

                             А ці многа

                             Ты спаймаў?

                             Не спаймаў я

                             Аніводнай

                             І цяпер сяджу галодны.

                             Коцік, коцік,

                             Дзе ты быў?

                             Я па беразе хадзіў.

                             Сеў ціхутка пад масток,

                             Лавіў рыбку за хвасток.

                             Коцік, коцік!

                             Мяў, мяў, мяў…

                             А ці многа

                             Ты спаймаў?

                              Не спаймаў я

                              Аніводнай

                              І цяпер сяджу галодны.

                              Ах, гультай і абібок!

                              Ты ўсё выдумаў знарок.

                              І мышэй ты не лавіў,

                              І на рэчку не хадзіў.

                              А прачнуўся на світанку

                              І злізаў усю смятанку!

Вядучы: А зараз я прапаную адправіцца… на агарод. Але агарод гэты незвычайны. Артур Вольскі на градках пасадзіў загадкі! Паслухайце і адгадайце іх:

                              Ускапаў я градкі,

                              Пасадзіў загадкі.

                              Каля іх я шчыраваў,

                              І палоў, і паліваў.

                              Гой, ладачкі-ладкі,

                              Прараслі зярняткі.

                              І сабраў я з градкі новыя загадкі.

                              Над гарамі-доламі

                              Што гарыць без полымя?

                              А пажарным – не ў цяжар

                              Іх не клічуць на пажар                                     

                              Шле святло сваё ў аконца,

                              нібы жар, уранні…     (Сонца)

                              

                              Сам нябачны ён,

                              Ды цень

                              Смела гоніць пад пляцень.

                              А як пойдзе за паўдня,

                              Цень адпусціць

                              З-пад плятня.

                              Дык каго баіцца цень?

                                   Гэта – сонечны…   (Прамень)

                             Сіняе палатно –

                             Канца-краю не відно.

                             Ледзьве трошкі

                             Звечарэе –

                             Палатно пачырванее.

                             Адгадаць адно

                             Тут трэба:

                             Як яно завецца?

                                                            (Неба)

                             На мундзіры – чыстыя

                             Гузікі блішчастыя.

                             Хоць прышыты без іголкі,

                             Усе зашпілены пяцёлкі.

                             Цёмна-сіні той мундзір

                             Без заплатак і без дзір.

                             Гэта што ж?

                             Няма гаворкі!

                             Гэта проста ў небе…  (зоркі)

                                            У блакітныя лугі

                            Едуць шэрыя стагі.

                            Кожны стог

                            Нібы гара,

                            Больш ад нашага двара.

                            Ні вазка, ні вазака.

                            Толькі ветрава рука

                            Свішча-хвошча пугаю

                            Над усёй акругаю.

                            Пацямнелі ўсцяж абшары.

                            Не стагі паўзуць,

                            А …                              (хмары)

                            Што расце ўгару калём

                            Пад акном зімовым днём?

                            Як адлігу зменіць сцюжа,

                            Ён таўсцее хутка дужа.

                            Некаторыя хлапцы

                            Смокчуць іх, як лізунцы.

                            Як жа ён завецца?

                            Як? Кожны ведае - .. (Лядзяк)

                            Ног не мае,

                            А бяжыць.

                            Не сядзіць, і не ляжыць.

                            Камень стрэне – пераскочыць.

                            Як не зможа –

                                             трошкі збочыць.

                             Мо спыніўся б?

                             Выбачай!

                             Не спыняецца …      (Ручай)

  Бібліятэкар:  Вось і закончылася наша завочная сустрэча з пісьменнікам Артурам Вітальевічам Вольскім. Вам спадабаліся яго кнігі?

   Паслухайце пажаданне Артура Вольскага ўсім дзецям:

                             Ляці, ляці, мой шарык,

                             Вышэй высокіх хмарак,

                             Калёрамі вясёлкі

                             На сонцы зіхаці.

                             Хай знікнуць, нібы цені,

                             Трывогі і сумненні,

                             Хай мары-летуценні

                             Здзяйсняюцца ў жыцці.

Использованы материалы издания:

Літаратурныя партрэты. Беларускія пісьменнікі ў праграме пачатковай школы: метад. дапаможнік /аўт.-склад. Н.М. Баравуля. – Мінск, 2003.-96 с.

Веселая семейка Николая Носова

(23.11.1908 - 26.07.1976)

литературный утренник для мл. шк. возраста

Книжная выставка «Любимые книги любимого писателя»

  Ребята! Сегодня мы с вами поговорим о необыкновенном человеке, о талантливом писателе. Его книги с огромным удовольствием читают дети и перечитывают взрослые. Он - автор знаменитого Незнайки, а зовут его Николай Николаевич Носов. 23 ноября исполнилось 95 лет со дня его рождения.

   «Скажите пожалуйста, как получилось, что вы стали детским писателем?» - вопрос этот, по словам Николая Носова, ему приходилось слышать не раз. Однажды он ответил так: «Детским писателем я стал потому, что, когда я вырос, мне вообще захотелось стать писателем. А стать писателем мне захотелось потому, что у меня была интересная жизнь и у меня было о чем порассказать людям».

   В самом деле, Носову «было о чем порассказать людям». Он много знал, обладал от природы разнообразными талантами, и многое в жизни ему пришлось испробовать.

   Родился писатель в городе Киеве на Украине. В детстве Коля Носов был таким же как и все мальчишки его возраста, но его отличала неистощимая любознательность и богатая фантазия. Четырехлетнего Колю смешил старый диван, который старался быть похожим на кресла, окна в темной комнате казались ему таинственными, пугающими лицами. Коля подмечал не только то, что веселит и пробуждает фантазию. Он умел разглядеть в людях их лучшие качества и бывал так рад встрече с очередным хорошим человеком.

   Если вы читали книжки о Незнайке, то наверное, помните, с какими подробностями рассказывает Носов о великом множестве разных профессий. Дело в том, что многие из них Николай Николаевич опробовал еще в отрочестве. Сначала он увлекался музыкой и мечтал стать знаменитым скрипачом, а позднее увлекся химией и стал мечтать о карьере выдающегося ученого. Затем ему довелось поработать землекопом и косарем, возчиком бревен и рабочим кирпичного завода; он был радиолюбителем и увлекался фотографией, электротехникой, учился играть на мандолине, торговал газетами и чуть ли не до полного изнеможения играл в шахматы. Кроме того он выпускал рукописный журнал «ИКС», играл в школьном оркестре и пел в хоре, учил малышей грамоте и дрессировал собак.

   А потом Носов поступил в Московский институт кинемотографии и стал работать в кино, снимать разные учебные, научные и мультипликационные фильмы. Во время Великой Отечественной войны Николай Носов занимался очень важным делом: снимал фильмы для наших солдат, за это его наградили боевым орденом Красной Звезды.

   Необычная биография, правда?

   А когда у Николая Николаевича родился сын, и Носов благодаря ему снова очутился в волшебной стране детства, вот тут-то и стали появляться его первые рассказы.

   А потом один свой рассказ, он назывался «Затейники», он отнес в журнал «Мурзилка». Рассказ напечатали. Это было в 1938г. За этим рассказом последовали другие: «Живая шляпа», «Огурцы», «Фантазеры», «Заплатка». Они печатались в детских журналах «Мурзилка», «Костер», «Затейник» и газете «Пионерская правда». Главными героями этих рассказов стали симпатичные мальчишки Мишка и Коля. Главным зачинщиком всех приключений и проказ выступает обычно Мишка, заядлый фантазер и великий путаник. К своим затеям он подключает и друга Колю.

   Кроме веселых рассказов , Н.Носов написал несколько повестей о школьной жизни: «Веселая семейка»(1949г.), «Дневник Коли Синицына», «Витя Малеев в школе и дома» (1952г.).

   Давайте остановимся на последней книге. Ребята, скажите, а бывает ли у вас такое, что что-то не ладится в школе, нет собранности, настойчивости, и вообще не хочется учится? Но тем не менее нет-нет, да и появляется желание, даже решимость, взяться за дело и начать новую жизнь. Но вся беда в том, что решимость эта держится всего-то не более одного-двух дней. И вот писателю захотелось показать ребятам, что волю надо воспитывать. Так и появилась эта книжка.

   Позднее к этим веселым героям присоединился еще один, на этот раз - сказочный. Я вам сейчас его опишу, а вы постарайтесь угадать, о ком идет речь. Он «...носил яркую голубую шляпу, желтые канареечные брюки и оранжевую рубашку с зеленым галстуком. Он вообще любил яркие краски. Нарядившись таким попугаем, он по целым дням слонялся по городу... У  него был друг по имени Гунька, который жил на улице Маргариток и с которым он по двадцать раз на день ссорился и мирился...» (Н е з н а й к а)

   Незнайка - и вместе с ним целая орава веселых и шумных друзей-коротышек - принесли Носову наибольшую известность. Им посвящена целая серия романов-сказок. А кто из вас знает, сколько всего книг про Незнайку написал Николай Носов? (Т р и:

-«Приключения Незнайки и его друзей» (1954г.)

-«Незнайка в солнечном городе» (1958г.)

-«Незнайка на Луне» (1965г.)

   Персонажи этих книг, хотя и сказочные, очень похожи на своих маленьких читателей. Поэтому и полюбились они ребятам: и не только нашим, но и зарубежным, так как стараниями переводчиков эти герои заговорили на многих языках мира, даже по-японски!

   Как мы уже говорили, Носов сочинил три книги о Незнайке, задумывал и четвертую, да только не успел. В 1976 году писателя не стало. Но с нами остались его книги - о познании, начинаемом почти с нуля. С полного незнайства. И о добре, без которого знание не имеет смысла.

.............................................Игры, викторины...........................................................

   Книжки Н.Носова в библиотеке всегда самые потрепанные. Почему?

Потому что их читают, они никогда не залеживаются на полках. Так что, кто еще не читал про Незнайку, про веселых друзей Мишку и Колю - приходите в библиотеку и возьмите «Приключения Незнайки» и сборники веселых рассказов. Обещаем, вас не оттащишь от этих книжек, вы даже про телевизор забудете.

Литературные игры по произведениям Н.Н.Носова

   Праздник, посвященный остроумному, веселому, доброму детскому писателю Николаю Носову,  можно организовать как соревнование двух-трех команд-классов. Если игра-праздник проводится с одной группой ребят, значит, победителем в игре признается тот ребенок, который дал большее количество правильных ответов.

Угадай рассказ, отгадав загадку

                Колкую, зеленую

                Срубили топором.

                Колкая, зеленая

                К нам приходит в дом.

                                                                (Ёлка. «Бенгальские огни»)

                Вильнет хвостом туда-сюда,

                И нет её, и нет следа.

                                                                 (Рыбка. «Карасик»)

                Без крыльев, а летит.

                Без языка, а говорит.

                                                         (Письмо. «Дружок», «Автомобиль»)

                        На грядке длинный и зеленый,

                В кадке желтый и соленый.

                                                               (Огурец. «Огурцы», «Огородники»)

                Не летает, не жужжит.

                Жук по улице бежит.

                И горят в глазах жука

                Два блестящих огонька.

                                                            (Автомобиль. «Автомобиль»)

                Поверну волшебный круг

                И меня услышит друг.

                Через поле и лесок

                Подается голосок

                Он бежит по проводам -

                Скажешь здесь,

                А слышно там.

                                                            (Телефон. «Телефон»)

                С хозяином дружит,

                Дом сторожит,

                Живет под крылечком,

                Хвост колечком.

                                                            (Собака. «Дружок»)

                Птичка-невеличка:

                Носик стальной, хвостик льняной.

                                                                       (Иголка с ниткой. «Заплатка»)

                Я в любое время года

                И в любую непогоду

                Очень быстро в час любой

                Провезу вас под землей.

                                                                        (Метро. «Метро»)

                На малину налетели,

                Поклевать ее хотели,

                Но увидели урода -

                И скорей из огорода!

                А урод стоит на палке

                С бородою из мочалки.

                                                               (Огородное пугало. «Огородники»)

                На окошке - пруд,

                В нем рыбёшки живут.

                У стеклянных берегов

                Не бывает рыбаков.

                                                              (Аквариум. «Карасик»)

                Меня хлопали лопатой,

                Меня сделали горбатой.

                Меня били, колотили,

                Ледяной водой облили.

                И скатились все потом

                С моего горба гуртом.

                                                              (Ледяная горка. «На горке»)

Какое произведение Н.Носова начинается со слов:

   ЭТО СЛУЧИЛОСЬ ПОСЛЕ ТОГО. КАК ВЗОРВАЛАСЬ ПАРОВАЯ МАШИНА, КОТОРУЮ МЫ С МИШКОЙ ДЕЛАЛИ ИЗ КОНСЕРВНОЙ БАНКИ...

                                                                               (Повесть «Веселая семейка»)

   ЭТО СЛУЧИЛОСЬ В ДЕТСКОМ САДУ ПЕРЕД ПРАЗДНОВАНИЕМ ВОСЬМО-ГО МАРТА...

                                                                                (Рассказ «Бабушка Дина»)

   ОДИН РАЗ МЫ С МИШКОЙ ШЛИ В ИГРУШЕЧНОМ МАГАЗИНЕ И УВИДЕ-ЛИ ЗАМЕЧАТЕЛЬНУЮ ИГРУШКУ...

                                                                                (Рассказ «Телефон»)

Из какого рассказа эти диалоги?

- Она жи-жи-вая!

- Кто живая?

- Шля-шля-шля-па.

- Что ты! Разве шляпы бывают живые?

                                                                («Живая шляпа»)

- А я раньше летать умел!

- А ну, полети!

- Сейчас не могу: разучился.

                                                 («Фантазеры»)

- Давай веревку.

- А ее нет, веревки.

- Где же она?

- Там.

- Где - там?

- Ну... в колодце.

- Так ты, значит, с веревкой ведро упустил?

- Ну да.

                                                 («Мишкина каша»)

РЕШИ ЗАДАЧУ:

   «Мальчик и девочка рвали в лесу орехи. Они сорвали всего 120 штук. Девочка сорвала в два раза меньше мальчика. Сколько орехов собрал мальчик и сколько - девочка?    Ответ: 80 и 40.

   Из какой повести Н.Носова эта задача? («Витя Малеев в школе и дома»)

КОНКУРЫ ПО ТРИЛОГИИ Н.Н.НОСОВА О НЕЗНАЙКЕ

Узнай характер по имени коротышки:

   ПОНЧИК (сладкоежка)

   СИРОПЧИК (любит воду с сиропом)

   ВОРЧУН (ворчливый)

   МОЛЧУН (неразговорчивый)

   ТОРОПЫЖКА (всегда торопится)

   РАСТЕРЯЙКА (часто теряет вещи)

   НЕЗНАЙКА (мало что знает и умеет, хотя считает, что знает и умеет многое)

   ПАЧКУЛЯ ПЁСТРЕНЬКИЙ (неопрятный, грязнуля)

Узнай профессию:

   ПИЛЮЛЬКИН - врач

   ГУСЛЯ - музыкант

   ПУЛЬКА - охотник

   КАРАУЛЬКИН - милиционер

   СВИСТУЛЬКИН - милиционер

   СТЕКЛЯШКИН - астроном

   ТЮБИК - художник

   КУБИК - архитектор

   КОМПРЕССИК - врач

Кому что принадлежит?

   Собака Булька - охотнику Пульке

   Бормотограф - писателю Смекайле

   Лунный камень - Знайке

   Флейта - музыканту Гусле

   Комбинезон с одной кнопкой - Торопыжке

   Волшебная палочка - Незнайке (вариант ответа - Волшебнику)

   Градусник - доктору Пилюлькину

Конкурс на самого внимательного читателя

произведений Н.Носова

1. Как назывался город, в котором жили коротышки? (Цветочный)

2. Как назывлся город, в котором жили одни малышки и куда прилетели малыши на шаре?  (Зелёный)

3. Какого роста были коротышки?  (Ростом с огурец)

4. Из чего были сделаны воротнички на платьях у малышек? (Из черно-бурых гусениц)

5. Какие стихи сочинил Незнайка? 

                                      Знайка шел гулять на речку,

                                      Перепрыгнул чрез овечку.

                                      У Авоськи под подушкой

                                      Лежит сладкая ватрушка.

                                      Торопыжка был голодный

                                      Проглотил утюг холодный.

6. Трактор Митя из деревни Простоквашино работал на продуктах, а на чем ра-

    ботал автомобиль механиков Шпунтика и Винтика?  (На сиропе и газировке)

7. Из чего Знайка сделал воздушный шар?  (Резину для шара сделали из сока   

    цветов, похожих на фикусы)

8. Из чего были сделаны парашюты у малышей, когда они прыгали с воздушного шара?  (Из одуванчиков)

9. Чем лечил коротышек доктор Пилюлькин?  (Йодом и касторкой)

10. Чем лечила коротышек Медуница?  (Мёдом)

11. Какого цвета была волшебная палочка у Незнайки?  (Красновато-коричневая

     небольшая, круглая)

12. Из чего был сделан водопровод в Зеленом городе?  (Из стеблей тростника)

13. Почему город, где жили одни малыши, назывался Змеёвка?  (Потому, что

     его жители любили запускать бумажных змеев)

14. Как одет Незнайка?  (Яркая голубая шляпа, желтые канареечные брюки и

     оранжевая рубашка с зеленым галстуком)

Сочиним вместе с Незнайкой стихи-буриме

   Детям предлагается сочинить двустишия на рифмы, которые придумал Незнайка.

  

Использованы материалы издания «Читаем, учимся, играем».

Вершы дзядулі Стася:

літаратурны ранішнік для  малодшых школьнікаў,

прысвечаны С.П. Шушкевічу

Бібліятэкар: Наш зямляк Станіслаў Шушкевіч – адзін са старэйшых беларускіх літаратараў, чалавек нялёгкага жыццёвага лёсу, пісьменнік светлага таленту, які самааддана служыў літаратуры і народу.

Ён нарадзіўся 19 лютага 1908 года ў былым панскім маёнтку Бакінава – цяпер аднайменная вёска ў Дзяржынскім раёне, дзе парабкавалі яго бацькі.

Шмат нягод прыйшлося перажыць іх сям’і. Маленькі Стась пабываў і ў Смаленску, і ў Мінску, і ў Сенніцы – куды толькі не закідваў лёс бацьку ў пошуках заробку!

Вучыцца пачаў у 13 гадоў – пайшоў адразу ў другі клас. Яму вельмі пашанцавала. Настаўніцай была Алімпіяда Васільеўна Сонцава, якая яшчэ ў 1889 годзе вучыла Янку Купалу. “Гэтая старэнькая, напаўсляпая і адзіная настаўніца ў школе навучыла мяне любіць і шанаваць сваю родную мову, любіць радзіму, любіць народ”, - прыгадваў пісьменнік.

На добрых людзей яму пашчасціла і тады, калі пачаў наведваць працоўную сямігодку ў Мінску. Вучыўся з захапленнем, з вялікім стараннем. Усё больш цікавіўся роднай літаратурай, мовай, на ёй пісаў вершы, нататкі, якія друкаваліся ў школьнай насценнай газеце, а потым і ў розных друкаваных часопісах і газетах. Яшчэ больш захапіўся творчасцю, калі вучыўся ў Мінскім педагагічным тэхнікуме, куды ён паступіў потым  і дзе выкладаў сам Якуб Колас.

Творы для дзяцей – вершы, пацешкі, казкі – займаюць вялікую частку літаратурнай спадчыны дзядулі Стася. Ён выдаў больш як 20 кніжак для дзяцей, на якіх выхавалася не адно пакаленне дзяцей. Спытайце ў сваіх бацькоў, яны напэўна ведаюць вершы пісьменніка напамяць. Напрыклад, вось гэты:

Пайшоў коўзацца каток

На рачулку, на лядок,

Як імчаўся, на хаду

Праваліўся ў ваду.

Замачыў ён чаравічкі,

І касцюм, і рукавічкі.

Нетрывалы быў лядок.

Непаслушны быў каток.

А яму ж казала маці,

Каб лавіў мышэй у хаце,

Каб маленькіх калыхаў

І на цёплай печы спаў.

А першая дзіцячая кніжка “Звярыны баль” выйшла ў 1936 годзе.

Аднайменная казка пачынаецца словамі:

Чытальнік:                                    Бегла чутка-перагудка

Там і тут,

Бегла шпарка, бегла хутка

У кожны кут:

Едзе страшны, едзе люты

Цар лясны.

І звярам пра здзек, пакуты

Сняцца сны.

І сумуе, і гаруе

Кожны звер:

Хто ў пушчы паратуе

Нас цяпер?

Б-р: У сваёй насычанай гумарам казцы аўтар узняў важную выхаваўчую праблему: кожны павінен быць гатовы абараніць свой гонар, як гэта зрабіў маленькі Чмелік. У адрозненне ад іншых лясных жыхароў, а сярод іх былі нават Мядзедзь, Воўк, Лісіца, Чмелік не калаціўся ад страху перад магутным Львом, не падлашчваўся да яго, не скарыўся ягонай волі і нават адпомсціў цару звяроў за нахабства і абразу:

Чытальнік:                                    Чмель у мяккай львінай поўсці

                                               Не ўздрыгнуў...

                                               Джалам льва, вяльможу-госця,

                                               Ён кальнуў.

                                               Ды хутчэй праз лес ў поле

                                               Паляцеў...

                                               За сталом зароў ад болю

                                               Грозны леў.

Б-р: “Угодніцтва, ліслівасць прыніжаюць годнасць чалавека”, - сказаў сваёй казкай паэт і вельмі хацеў ён, каб дзеці як мага раней зразумелі гэта.

Здавалася, усё ішло слаўна. У  вершах гучалі мелодыі радасці. Але, на жаль, як і многіх іншых, ён стаў ахвярай сталінізму і быў безпадстаўна арыштаваны. Пачаліся гады няволі. Амаль 20 гадоў прымусова былі вырваны з жыцця Станіслава Шушкевіча. Яму давялося працаваць і шахцёрам, і цесляром, і лесарубам, і шмат кім яшчэ. Толькі ў 1956 годзе ён канчаткова вярнуўся на Радзіму.

Чытальнік:                                    Мільёны розных краявідаў бачыў,

                                                        А гэты родны мой мілей за ўсіх.

                                                        Душа і сэрца часам моўчкі плачуць,

                                               Калі я воддаль ад мясцін сваіх.

Б-р: У родную Беларусь Станіслаў Шушкевіч не проста вяртаўся – ён, нібы на крылах, ляцеў туды.

Перажытае пакінула глыбокія рубцы на сэрцы паэта, аднак яно не стала чэрствым, абыякавым. Вяртанне на на Радзіму толькі памножыла яго энергію, сілу. Душа паэта поўнілася радасцю. Ён працягвае пісаць для дзяцей. З’яўляюцца яго новыя кніжкі: “Лясная калыханка” (1958), “Будзільнік”, “Вясёлыя дзятлікі”, “Дванаццаць пасланцаў”, “Ліса з магнітафонам”, “Казёл на верталёце”, “Непаседлівыя вавёркі” і інш.

Вельмі часта ў вершах дзядулі Стася дзейнічаюць звяры, птушкі, свойскія жывёлы, якія сваімі ўчынкамі нагадваюць дзяцей – гарэзлівых, непаседлівых, цікаўных і свавольных. Зараз мы паслухаем некалькі такіх вершаў.

Чытальнік: верш “Зайка-школьнік”

Аж пусціўся зайка ў танец,

Бо купілі яму ранец.

Сшыткі, кнігі, карандаш,

Пойдзе ў школу зайка наш.

У гушчарніку, у лозе,

Пад карчамі, у бярлозе

Баравы стары мядзведзь

Зайку вывучыць, як пець,

Як чытаць, як рахаваць –

Раз, два, тры, чатыры, пяць...

Скача зайка. Вось дык танец...

Нацягнуў на плечы ранец,

Вымыў ножкі, носік, вушы,

Заўтра ў школу зайка рушыць.

На сасне крычаць ваввёркі:

- Ты вучыся на пяцёркі!..

Чытальнік: верш “Збіралася ліса ў госці”

Ліса губы фарбавала,

Фарбавала ногці,

Было клопату нямала:

Збіралася ў госці.

А масажнай шчоткай хвост

Кудлаціла, драла.

Рагатаў на дрэве дрозд,

Сойка рагатала.

Падгаліла бровы так,

Сталі як шнурочкі,

Твар палаў, як кветка-мак,

Рыжавелі шчочкі.

Быў памады пласт таўсты

Аж да самай шыі.

Глянуў воўк цераз кусты

І смяецца, вые.

Ліска рушыла хутчэй,

Ды без парасона,

А тут дождж як усячэ,

Змокла, як варона.

Згубілася прыгажосць,

Дожджык вінаваты,

На хвасце абліпла поўсць,

Твар, як квачык з ваты.

Згубілася ўся краса,

Прыгажосць прапала,

Праслязілася ліса,

Слёз было нямала.

Чытальнік: верш “Колькі кіпцікаў у кошкі”

                                               Я хацела падлічыць

                                               Колькі кіпцікаў у кошкі.

                                               Мурка рвецца і мурчыць,

                                               Пад сябе хавае ножкі.

                                               Раз, два, тры, чатыры, пяць...

                                               Пяты кіпцік не відаць.

                                               Нельга Мурку утрымаць,

                                               Я кладу яе на спінку.

                                               Пяты кіпцік не відаць.

                                               Лапку круціць без упынку.

                                               Раптам чую моцны боль,

                                               Нібы ў рану сыплюць соль.

                                               Я бягу пад умывальнік

                                               Мыць руку і кроў суняць.

                                               Мама выбегла са спальні,

                                               Пачынае дакараць.

                                               Пяць драпіначак відаць.

                                               Раз, два, тры, чатыры, пяць.

Па-сяброўску дабразычліва пераконвае Станіслаў Шушкевіч дзяцей  сваімі вершамі ў тым, што трэба патрабавальна ставіцца да сваіх учынкаў і паводзін. Паслухаем зараз некалькі гумарыстычных вершаў.

Чытальнік: верш “Рыгор-экскурсавод”

-         Адкажу на ўсе пытанні,

Я, сябры мае, батанік...

Дзеці кажуць: - Згода! Згода!

Будзь, Рыгор, экскурсаводам.

І павёў Рыгор атрад

Смела ў батанічны сад.

-         Гляньце, - кажа, - баабаб!..

Але ж там расла вярба.

Ліпу ён назваў асінай,

А акацыю – крушынай.

Называе кедр ялінай,

Граб галіністы – рабінай...

Браў у рукі каштаны,

Цёр іх моцна аб штаны:

-         Гэта смачныя арэхі...

Шмат было з Рыгора смеху.

Б-р: Умее паэт разам з дзецьмі весела пасмяяцца, ды не проста так, а каб не танцавалі ў вучнёўскіх сшытках “кляксы ад чарнілаў і ал ваксы”, каб “не плакалі ў ранцы сшыткі-абарванцы”, каб з-за гульняў і забаў не забываліся некаторыя школьнікі пра вучобу. Заахвочвае паэт дзяцей да самастойнасці, да набыцця ведаў, зазначае, што вучоба, як і іншая любая праца, патрабуе старання, цярпення, настойлівасці, зацікаўленасці.

Толькі крапатлівая праца дасць жаданыя вынікі – сцвярджае Станіслаў Шушкевіч зместам сваёй “Казкі-былі  пра рэпку”. Гэты твор – арыгінальная інтэрпрэтацыя ўсім вядомай народнай казкі пра рэпку, якую пасадзілі дзед і баба і якая потым вырасла вялікая-вялікая... У казцы-былі Шушкевіча адбылося зусім іншае: дзеці без дапамогі дзеда і бабы “самі пасадзілі ў чыстым полі рэпку” (можна было б пахваліць із за гэта), але давайце паслухаем што адбывалася далей.

Чытальнік: “Казка-быль пра рэпку”.

                                               Бабку не прасілі,

                                               Не прасілі дзедку,

                                               Самі пасадзілі

                                               У чыстым полі рэпку.

                                               Ды на гэтым полі

                                               Болей не бывалі,

                                               Рэпку не палолі

                                               І не палівалі.

Надыходзіць восень,

Як там з ураджаем?..

Гуртам бабку просім,

Дзеда запрашаем.

На пустым прагале,

Між хвашчу, асоту

Ураджай шукалі

Да сёмага поту.

Ураджай сабралі

У крысо паспешна.

Доўга рагаталі,

Хоць было не смешна.

Рагатала бабка,

Рагатала ўнучка,

Нават курка рабка

Сакатала гучна.

Сучка забрахала

Каля сваёй будкі.

Рэпы было мала,

Ўся была танюткай.

Смешна было мышцы,

Хвосцікам круціла,

Рэпка з вішню ў лыжцы,

Корань, нібы шыла!

Бабку не прасілі,

Не пазвалі дзедку,

Самі ж пасадзілі

Ў чыстым полі рэпку!

Б-р: Вось такая гісторыя. Не абыйшлося тут без ляноты.

З сімпатыяй і замілаваннем пісаў дзядуля Стась пра дзяцей, якія імкнуцца да самастойнасці. І не губляюцца ад першых няўдач, як, напрыклад, сястрычкі з верша “Кухаркі”.

Чытальнік: верш “Кухаркі”

Мы з сястрычкай Марыляй

Кашу з манкі варылі.

Калі каша зварылася,

Мама трошкі сварылася:

Наша каша пачарнела,

Моцна знізу прыгарэла,

А мы елі, хвалілі –

Самі кашу варылі.

Чытальнік: верш “Працавітыя швачкі”

Шылі з тонкага паркалю

Сарафанчык модны ляльцы,

Нібы пчолкі, швачкам жаляць

Вострыя іголкі пальцы.

Маме мілых швачак шкода,

Рукі ім пяшчотна гладзіць,

Прыпякае ранкі ёдам.

Адпачыць дачушкам радзіць.

Чытальнік: верш “Не былі мы ў Афрыцы”

                                               - Пацямнелі тварыкі,

                                               Пацямнелі ножкі...

                                               Дзе ж вы загарэлі,

                                               Міленькіея крошкі?

                                               Мо былі ў Афрыцы?

                                               Можа, у Інданезіі?

                                               Вы адкуль прыехалі?

                                               Вы адкуль прывезены?

                                               Толькі вочкі сінія,

                                               Сінія, глыбокія...

                                               Пэўна, вы паўднёвыя,

                                               Пэўна, вы далёкія?

                                               - Мы жывём у садзіку,

                                               Садзіку дзіцячым.

                                               Хіба ж там ніколі

Нас ніхто не бачыў?

Гэта ж наша сонейка

Нас ласкава грэла,

Загарэлі тварыкі,

Пацямнела цела.

Не былі мы ў Афрыцы,

Не былі і ў Азіі,

Вось на гэтым дворыку

Бегалі і лазілі.

Б-р: У 1991 годзе Станіслава Пятровіча Шушкевіча не стала, але засталіся яго цудоўныя кнігі, якім вечна служыць і дзецям і дарослым.

Чытальнік: верш “Не магу жыць без Радзімы”

                                               У дуброве, каля рэчкі,

                                               Віснуць сочныя парэчкі,

                                               У пералеску, ля крыніцы

Ззяюць спелыя суніцы.

І вясной, і цёплым летам

Тут наўкола многа кветак.

Нівы жыта і пшаніцы,

У стаўку вада іскрыцца.

Журавель з вядром, калодзеж...

Дзе ж такое месца знойдзеш?

Ну куды ж пайсці, падацца,

Па якой прайсці мне кладцы?

Хараство, куды ні глянеш,

Ад світання да змяркання.

І парэчкі – каля рэчкі,

І суніцы – ля крыніцы...

Без цябе жыць немагчыма,

Мая любая Радзіма!

«В гостях у Корнея Чуковского»

Литературный утренник для начальных классов,

Действующие лица: Библиотекарь, Ученик

Оформление: портрет К. Чуковского; книжная выставка «Чуккниги»; «Чуккалендарь»

Звучит музыка. На сцену выходят Библиотекарь и Ванечка.

Б-рь: Здравствуйте, ребята!

Ванечка: Привет!

Б-рь: В любой библиотеке, в каждом, наверное, доме есть произведения одного из самых любимых детских писателей. Писатель этот особенный.

Ванечка: А что ж у него такого особенного?

Б-рь: Дело в том, что он не только сочинил множество книг для детей и взрослых, но даже и свое имя!

Ванечка (весьма солидно): И ничего в этом нет удивительного! Многие писатели придумывают себе имена, чтобы интересней было. Я даже знаю как это называется!

Б-рь: Ну и как же?

Ванечка: Это называется – взять псевдоним, вот как!

Б-рь: Совершенно верно. Но у этого писателя настоящая фамилия стала псевдонимом.

Ванечка: Ой, ничего не понимаю. Как же это может быть? Вы нас сейчас всех запутаете. Давайте по порядку. Как его мама с папой звали?

Б-рь: Коля.

Ванечка: Значит, на самом деле он Николай. Правильно?

Б-рь: Правильно. А ты угадай как же его звали, когда он стал писателем.

Ванечка: Как же я угадаю?

Б-рь: Я скажу тебе его настоящее имя и фамилию. А псевдоним на него похож.

Ванечка: Ладно, говорите.

Б-рь: Николай Корнейчуков!

Ванечка: А-а-а…Так бы сразу и сказали! Я знаю что это за писатель! (Зрителям) А вы, ребята, знаете? (Корней Чуковский)

Б-рь: Конечно!

(Снимают занавес с выставки с портретом и календаря).

На первом листе «Чуккалендаря»надпись «31 марта 1882 г.»

Б-рь: Коля Корнейчуков родился 19 марта 1882 года.

Ванечка: Из-за перехода на новый стиль дата рождения нашего героя передвинулась на 31 марта.

Б-рь: (переворачивает лист календаря, открывает надпись «Детские годы»). Детские годы Николая прошли в Одессе, куда его мать, Екатерина Осиповна Корнейчукова переехала с двумя детьми. Николай учился во Второй Одесской прогимназии.

Ванечка: Только его исключили из 5-го класса, потому что по специальному правительственному распоряжению гимназии и другие учебные заведения «очищали» от детей «низкого происхождения».

Б-рь: Вот какие были времена, ребята! Но Николай очень хотел учиться. Он занялся самообразованием: много читал, самостоятельно изучал английский язык. При этом не забывал помогать матери. Конечно, мальчику приходилось нелегко.

Ванечка: О своем детстве Корней Чуковский рассказал в автобиографической повести «Серебряный герб». (Показывает книгу с выставки).

Б-рь: (переворачивает лист календаря, открывает надпись «1901 г. Журналистика»): Когда Николаю исполнилось 19 лет, в газете «Одесские новости» была напечатана его первая статья об искусстве.

Ванечка: В это время и появилось у молодого журналиста новое имя – Корней Чуковский. Мы к нему так привыкли, что даже не задумываемся над тем, что оно «не совсем настоящее»!

Б-рь: Корней Чуковский писал в «Одесские новости» заметки и статьи о книгах и выставках. А в 1903 году газета направила его специальным корреспондентом в Лондон – ведь молодой человек отлично знал английский язык! Чуковский должен был посылать в Одессу репортажи о политической жизни Англии.

Ванечка: Однако ему были неинтересны заседания английского парламента и рассуждения о политике. С гораздо большей охотой он проводил время в библиотеках, на выставках, в театрах.

Б-рь: Газета «Одесские новости перестала публиковать статьи Чуковского.

Ванечка: Не слишком огорченный, Корней Иванович переехал в Петербург и нашел себе одно очень интересное занятие…

Б-рь: Ребята, прежде чем перевернуть следующий листок нашего календаря, я хочу задать вам вопрос. На нашей выставке вместе с книгами Корнея Чуковского стоят книги английских писателей Редьярда Киплинга и Даниеля Дефо, американского писателя Марка Твена, немецкого – Распэ. Как вы думаете, почему? (после ответов переворачивает листок календаря, открывает надпись «1907 г. Переводы») Знание иностранного языка и литературный талант Чуковского подарили нам настоящую радость – он начал переводить на русский язык книги для детей.

Ванечка: (подходит к книжной выставке, показывает соответствующий раздел): По чудесным переводам и пересказам Чуковского нам знакомы настоящие литературные сокровища. Это «Сказки просто так» Киплинга, «Приключения Тома Сойера» и «Принц и нищий» Твена, «Робинзон Крузо» Дефо, «Приключения барона Мюнхаузена» Распэ.

Б-рь (переворачивает лист календаря, открывает надпись «1911 г. Языкознание»): В 1911 году Корней Чуковский начинает лингвистическое исследование.

Ванечка: А что это такое -  лингвистическое исследование?

Б-рь: Лингвистика или языкознание – это наука о языке: как он живет, по каким законам развивается, как человек осваивает язык. Чуковский обратился к детской речи. Ведь маленький ребенок, когда еще только учится говорить, каждый день совершает языковые открытия. Он учится произносить слова, правильно понимать их. С помощью слов он познает мир!

Ванечка: Но ведь  ребенок часто ошибается, потому что и язык, и окружающий мир – все для него ново.

Б-рь: Но тем и интересны детские ошибки, что они позволили ученому пристально взглянуть на законы языка. Научный труд Чуковского – это толстая книга, серьезная и познавательная. Казалось бы, она должна быть интересна только специалистам. А вот и нет! Она хорошо знакома и детям, и их родителям.

Ванечка: Я уже догадался что это за книга. А может кто-то из вас, ребята, знает как она называется? (после ответов берет с полки книгу «От двух до пяти»)

(Группа ребят инсценирует несколько диалогов из книги «От двух до пяти»)

Б-рь (переворачивает лист календаря, открывает надпись «1916 г.Сказка»): В 1916 году Максим Горький пригласил Корнея Чуковского на работу в детский отдел издательства «Парус» и предложил сочинить сказку для детей.

Ванечка: Сначала у Корнея Ивановича ничего не получалось – сказка не придумывалась. Помог печальный случай: заболел маленький сын писателя. Отец вез его домой в ночном поезде, мальчик плакал, стонал. Чтобы хоть немного облегчить страдания малыша, Чуковский принялся сочинять на ходу:

                                   Жил да был

                                   Крокодил.

                                   Он по улицам ходил…

Так под ритмичный стук вагонных колес родилась первая сказка Корнея Чуковского. Мальчик угомонился и заснул, а его папа стал детским писателем!

Б-рь: Вот какие неожиданные повороты иногда случаются в жизни! Недаром говорится: «Не было бы счастья, да несчастье помогло». Вслед за «Крокодилом» появились  и другие интересные сказки

Ванечка:                    Нам жалко дедушку Корнея:

                                    В сравненье с нами он отстал,

                                    Поскольку в детстве «Бармалея»

                                    И «Крокодила» не читал,

                                    Не восхищался «Телефоном»

                                    И в «Тараканище» не вник.

                                    Как вырос он таким ученым,

                                    Не зная самых главных книг?

Б-рь: Вот такое шутливое стихотворение посвятил Корнею Ивановичу поэт Валентин Берестов. И правда, очень трудно представить, что когда-то не было этих замечательных книг. А сейчас мы узнаем, читали ли вы эти книги?

(Проводится викторина по сказкам К.Чуковского. Ведущие читают отрывки из текстов, а зрители узнают, из какой сказки взят отрывок)

                                      Если топну я ногою,

                                      Позову моих солдат,

                                      В эту комнату толпою

                                      Умывальники влетят,

                                      И залают, и завоют,

                                      И ногами застучат,

                                      И тебе головомойку,

                                      Неумытому, дадут –

                                      Прямо в Мойку,

                                      Прямо в мойку

                                      С головою окунут!

                                                        («Мойдодыр»)

                                     Кто злодея не боится

                                      И с чудовищем сразится,

                                      Я тому богатырю

                                      Двух лягушек подарю

                                      И еловую шишку пожалую!

                                                        («Тараканище»)

                                      А кузнечик, а кузнечик,

                                      Ну, совсем как человечек,

                                      Скок, скок, скок, скок!

                                      За кусток, под мосток

                                      И молчок!

                                                        («Муха-цокотуха»)

                                      Нам акула Каракула

                                      Нипочем, нипочем,

                                      Мы акулу Каракулу

                                      Кулаком, кулаком,

                                      Мы акулу Каракулу

                                      Каблуком, каблуком!

                                                        («Бармалей»)

                                      А на нем, а на нем,

                                      Как на лошади верхом,

                                      Самоварище сидит

                                      И товарищам кричит:

                                      «Уходите, бегите, спасайтеся!»

                                                        («Федорино горе»)

                                      А потом позвонила свинья:

                                      - Нельзя ли прислать соловья?

                                      Мы сегодня вдвоем с соловьем

                                      Чудесную песню споем!

                                      -Нет, нет! Соловей

                                      Не поет для свиней!

                                      Позови-ка ты лучше ворону!

                                                        («Телефон»)

                                      Тут зайчиха выходила

                                      И медведю говорила:

                                      «Стыдно старому реветь –

                                      Ты не заяц, а медведь!

                                      Ты поди-ка,  косолапый,

Крокодила исцарапай!

Разорви его на части,

Вырви солнышко из пасти.

                   («Краденое солнце»)

А в Африке,А в Африке,

На черной Лимпопо,

Сидит и плачет в Африке

Печальный Гиппопо.

                   («Айболит»)

Тоненький он,

Словно прутик,

Маленький он

Лилипутик.

Ростом бедняга, не выше

Вот этакой маленькой мыши.

                   («Приключения Бибигона»)

Б-рь: (переворачивает лист календаря, открывает надпись «1957 г. Библиотека») В 1957 году Корней Чуковский затеял строительство на свои сбережения детской библиотеки в Переделкино. А подтолкнула его к этому такая история.

Ванечка: Прочитав все книги  Корнея Ивановича, к нему пришел мальчик Слава Голубев, который жил в том же посёлке Переделкино под Москвой, что и писатель. Слава сказал: «Дайте мне такую книгу, с которой можно научиться стать богатырем». Корней Иванович нашел такую книгу и дал ему. Потом Слава пришел с другим мальчиком, а затем пришли ещё несколько ребят. И вот тогда Чуковский решил выстроить дом для библиотеки.

Б-рь: «Увидев стены своей будущей библиотеки, я чуть не запрыгал от радости», - записал он в своем дневнике. Осенью, когда библиотека открылась, он говорил своим друзьям: «Библиотека вышла на славу. Это лучшее мое произведение». Все знакомые писатели Корнея Ивановича считали за честь подарить свои книжки  библиотеке. Среди них Сергей Михалков, Самуил Маршак, Валентин Катаев.

Ванечка: Корней Иванович сам работал в этой библиотеке: выдавал детям книги, читал сказки. К нему записалось 1300 ребят. Эта библиотека работает и по сей день, хотя писателя давно уже нет. Книжек там собралось несколько тысяч.

Б-рь: Корней Иванович Чуковский сочинил для ребят множество загадок (Проводит викторину «25 загадок – 25 отгадок»)

                                      Был белый дом,

                                      Чудесный дом,

                                      И что-то застучало  нём.

                                      И он разбился, и оттуда

                                      Живое выбежало чудо,-

                                      Такое теплое, такое

                                      Пушистое и золотое.

                                                        (Яйцо и цыпленок)

                                      Красные двери

                                      В пещере моей,

                                      Белые звери

                                      Сидят у дверей.

                                      И мясо, и хлеб – всю добычу мою –

                                      Я с радостью белым зверям отдаю!

                                                        (Губы и зубы)

                                      Мудрец в нём видел мудреца,

                                      Глупец – глупца,

                                      Баран – барана,

                                      Овцу в нём видела овца,

                                      И обезьяну – обезьяна,

                                      Но вот подвели к нему Федю Баратова,

                                      И Федя неряху увидел лохматого.

                                                        (Зеркало)

                                      Вот иголки и булавки

                                      Выползают из-под лавки.

                                      На меня они глядят,

                                      Молока они хотят.

                                                         (Ёж)

                                      Вдруг из чёрной темноты

                                      В небе выросли кусты.

                                      А на них-то голубые,

                                      Пунцовые, золотые

                                      Распускаются цветы

                                      Небывалой красоты.

                                      И все улицы под ними

                                      Тоже стали голубыми,

                                      Пунцовыми, золотыми,

                                      Разноцветными.

                                                        (Салют)

Б-рь: (переворачивает лист календаря, открывает надпись «28 октября 1969 г.) Не стало Корнея Ивановича Чуковского. Но его стихи и сказки дети с удовольствием читают до сих пор, и, я думаю, будут читать ваши дети и внуки.

Замечательный праздник — неделя детской книги

Цели: В игровой форме проверить знание учащимися содержания прочитанных книг.
Оборудование и реквизит: белый халат, туфли, оранжевая рубаха, сапоги, стеллаж с книгами, телеграммы, костюм кота в сапогах, костюм Золушки, шляпа, галстук.
Действующие лица: Библиотекарь, королева Книга, Пакость 1, Пакость 2, Кот в сапогах, Золушка, Доктор Айболит.
Библиотекарь. Здравствуйте, ребята! Вот уже и весна постепенно вступает в свои права: выглядывает яркое солнышко, а на земле подтаивает снежок. И мы с вами справляем замечательный праздник – неделю детской книги. Впервые его отмечали в 1941 году. С тех пор этот праздник отмечает каждая библиотека. Поэтому и мы сегодня собрались в этом зале.
(Из зала выходит Королева Книга)
Королева Книга. Здравствуйте! Я слышала, что у вас праздник. Но какой же праздник, который называется «Неделя детской книги» без самой книги.
Библиотекарь. Да, конечно. Мы очень рады, что вы к нам пришли!
Пакость 1. Ха-ха! Гляньте-ка на них. Праздник собрались праздновать, а нас и не позвали.
Пакость 2. Вот сейчас возьмем вам все и испортим.
(Подбежали к полкам с книгами и уронили).
Библиотекарь. Что это вы сделали? Разве можно так обращаться с книгами?
Пакость 1. Откуда мы знаем, как с ними обращаться. Вот вы детей позвали, пусть они вам и отвечают.
Библиотекарь. Дети скажите, пожалуйста, какие правила обращения с книгой вы знаете?
(Ответы детей)
Правильно! Ребята, запомните книги нужно беречь.

• Нельзя вкладывать в книги линейки, карандаши.
• Загибать страницы.
• Скручивать книгу в трубочку.
• Брать книгу нужно чистыми руками.

А можно ли так вести себя в библиотеке, как наши гости-пакости?
(Ответы детей)
Правильно! В библиотеке нельзя громко разговаривать, смеяться. Разбрасывать книги. Ставить надо на тоже место, где вы ее брали.
Пакость 2. Ой, посмотрите на них.
Королева Книга. А кто вас сюда звал? Да кто вы такие?
Пакость 1. Мы пакости – самые популярные, самые любимые у сказочных героев. Только с нами дружат, нас уважают, с нами советуются!
Королева Книга. Ну что вы глупости говорите? Что же это за герои, если они с пакостями дружат?
Пакость 2. Что за герои? Да самые лучшие герои.
Пакость 1. Без них ни одна сказка, ни одна книга не обходится.
Пакость 2. Ребята давайте с вами вспомним отрицательных героев и их проделки.

• (Шапокляк – мячик на веревочке, кошелек на ниточке, рогатку;
• Бармалей – пугал маленьких детей, похищал людей и запирал их в темницу, обижал животных;
• Волк – съел козлят, притворился бабушкой и т.д.)

Пакость 1. Вот у нас стишки хорошие есть! Давайте прочтем.
Игра называется «Слово в рифму».
Весной венки из одуванчиков
Плетут, конечно, только …
Болты, шурупы, шестеренки 
Найдешь в кармане у …
Коньки по льду чертили стрелочки,
С утра в хоккей играли …
Болтали час без передышки
В цветастых платьицах …
При всех померяться силенкой 
Конечно, любят лишь …
Боятся темноты! Трусишки,
Все как один они –…
Шелк, кружева и в кольцах пальчики 
Выходят на прогулку …
Библиотекарь. Молодцы! Хорошо вы умеете, стихи сочинять, но вы кажется, напакостили. И не убрали за собой. А, ну, быстренько ставьте книги, как были.
Пакости 2. Да, ну и ладно. Не хотите с нами дружить и не надо.
(Cобирают книги, а сами шепчутся)
Библиотекарь. Давайте с вами ответим на вопросы, а королева Книга посмотрит, умеете ли вы читать, знаете ли, много сказок.
1. В какой сказке старуха была то купчихой, то царицей, а потом сидела у разбитого корыта? («Сказка о рыбаке и рыбке»)
2. В какой сказке щука разговаривала человеческим голосом, а печь ехала, как машина? («По щучьему веленью»)
3. В какой сказке 3 людей тащили овощ из земли? («Репка»)
4. В какой сказке медведь нес девочку домой в коробке за спиной вместе с пирогами? («Маша и медведь»)
5. В какой сказке некрасивый утенок превратился в прекрасного лебедя? («Гадкий утенок»)
6. В какой сказке под грибом пятеро животных поместилось? («Под грибом». В. Сутеев)
Королева Книга. Молодцы! Много знаете сказок.
(Взрывается хлопушка.)
Библиотекарь. Ой, что, это? Кто – это?
(Из-за стеллажа выходит Кот в сапогах)
Кот в сапогах: Хитрее меня не найдете вокруг,
                           Я умный и смелый,
                           Я истинный друг!
                           За друга я бьюсь до победы!
                           Вы бойтесь меня, людоеды!
                           Блестят сапоги у меня на ногах,
                           Друзья, посмотрите,
                           Я – Кот в сапогах!
(С удивлением смотрит на ноги. На них – хрустальные башмачки.)
Кот в сапогах. Что-то я на себя не похож!
Откуда у меня эти хрустальные туфельки? Где мои сапоги?
Королева Книга. Может быть, ребята вспомнят, кто из сказочных героинь носит на ногах хрустальные башмачки?
(Ответы детей)
Появляется Золушка.
Золушка: Я на балу никогда не бывала.
                  Чистила, мыла, варила и пряла.
                  Когда же случилось попасть мне на бал,
                  То голову принц от любви потерял.
                  А я башмачки потеряла тогда же…
                  Может быть, кто-то из вас мне подскажет…
                  Где, же, мои туфельки,
                  И чьи это ужасные сапоги?
Королева Книга. Вот видишь, нашлись твои сапоги. И у тебя, Золушка, есть в чем на бал идти. Проходите, будете нашими гостями на празднике.
Незнайка. Сам себя не узнаю. Не понимаю, где моя любимая оранжевая рубашка?
(Появляется Доктор Айболит в оранжевой рубашке)
Доктор Айболит: У кого и что болит,
                                Пусть мне сразу говорит!
                                Ну, кому из вашей школы
                                Прописать сейчас уколы?
                                Подойду-ка я поближе…
                                Нет, по вашим лицам вижу,
                                Что здоровы вы на пять!
                                И прекрасно!
                                Так держать!
                                Всех излечит, исцелит
                                Добрый доктор Айболит!
Библиотекарь. Доктор Айболит, в твоем костюме явно чего-то не хватает. Правда, ребята?
Незнайка. Вот моя рубашечка! Так это ты ее взял, а мне халат белый подсунул? А я вообще докторов не люблю.
Королева Книга. Не надо ссориться, ведь у нас сегодня праздник, поэтому у всех должно быть хорошее настроение. Я не пойму, почему, это происходит.
Библиотекарь. Так это пакости нам все книжки поменяли, перепутали.
Пакости 1. Догадались! Здесь еще из одной книги бумажки выпали. (Читает по слогам – телеграмма)
Библиотекарь. Давайте скорей прочитаем телеграммы, а то их герои сказок ждут. Мы отгадаем, кто их отправил, и будем знать в какую сказку помещать.

1.     Продаю окорока куриные, оставшиеся после перепланировки избушки. (Баба-Яга)

2.     Обучаю художественному свисту. (Соловей-разбойник)

3.     Сплю и вижу принца (Спящая Красавица)

4.     Охранному агентству на постоянную работу требуется 33 сотрудника крепкого телосложения (Черномор)

5.     Золотые яйца. Дорого. (Курочка Ряба)

6.     Отнесу пирожки вашей бабушке. (Красная Шапочка)

7.     Отмою все! (Мойдодыр)

8.     Сдаю в аренду крышу. Оплата кондитерскими изделиями. (Карлсон)

Библиотекарь. Какие молодцы! Все вы хорошо потрудились. Королева Книга довольна нашим праздником. Пакостей мы научили вести себя в библиотеке. Надеемся, что на следующий год вы к нам опять придете. Самым активным читателям дарим подарки.
Чтобы сказки не обидеть – 
Надо их почаще видеть.
Их читать и рисовать,
Их любить и в них играть!
Сказки всех отучат злиться,
А научат веселиться,
Быть добрее и скромнее,
Терпеливее, мудрее.
Пети, Саши, Тани,
Леши, кати, Вани.
И другие ребятишки,
Кто читать умеет книжки,
Сказки чаще « проверяйте», 
Ежедневно их читайте.
Сей совет не просто так:
Вдруг там снова кавардак!